Enerjisa Üretim, Maden Sahasını CBS Çözümleri ile Nasıl Yönetiyor?

Tufanbeyli Yerli Linyit Santrali özel sektör tarafından yapılmış Türkiye’nin en büyük yerli linyit santralidir. Akışkan yatak teknolojisi ile çalışan santralde üretim kapasitesi 450 MW.’dır. Santral, 3 üniteden oluşmakta, CFB kazanlarına ve baca gazı desülfirizasyon (FGD) sistemine kireçtaşı sağlanması amacıyla işletilmesi planlanan kireçtaşı ocaklarına da sahiptir. Santralde 2 ton/MWh linyit kullanarak yıllık yaklaşık 3.375 GWh elektrik üretilmekte ve Türkiye’nin enerji talebinin yaklaşık %2’sini karşılamaktadır.

Madencilik sektöründe maden sahasının harita üzerinde görülmesi ve konumsal olarak takip edilebilmesi en önemli gerekliliklerden biri. Tüm maden sahasına hakim olmak ve buradaki iş akışlarının yürütülebilmesi için harita mühendislerinin çektiği ortofoto görüntülerin ofiste harita üzerine işlenmesi, bu çıktıların da sahadaki konumlarla karşılaştırılarak analiz edilmesi ve konumsal doğruluklarının tespit edilmesi gerekiyor.

Ayrıca maden sahasında çalışan işçilerin güvenlik, şikayet veya İş Sağlığı konularında taleplerinin toplanması ve geri bildirimlerin analizinin de yapılması gerekmekte. Uygunsuzluk bildirim formları ile düzenli olarak uygunsuzlukların toplanması, formda iletilen sorunların çözülmesi ve en çok sorun alınan konuların da analizlerinin yapılması gerekiyor. 

Enerjisa Üretim ekipleri öncelikle sahadan çekilen ortofoto görüntülerin konum eşleştirmelerini yapmak için tekrar sahaya inmelerine gerek bırakmayacak bir çözüm arayışına girdi. Fotoğrafı çekilen konumla birlikte o alanda toplanmak istenen sayısal ve sözel bilgilerin de sistemli şekilde görüntülenebilir olması isteniyordu. Maden sahasından periyodik olarak toplanan verilerin güncellenmesi gerekmekte ve bu veri setlerinin de geçmiş verilerle karşılaştırılması gerekmekteydi.

Ardından kağıt formlarla topladıkları verileri ofise gelmeden toplayacakları, kategorize edecekleri ve veri kaybı olmadan analiz yapabilecekleri bir sistem kurmak için çalışmalara başladılar. Kağıt formlarla çalıştıklarında ve bir gereklilik olduğunda çalışanların ofise gelmesi gerekiyor, bu süreç uzadığında da veri yönetiminde zorluklar yaşanabiliyordu.

Bu noktada Esri Türkiye ekipleri ile bir araya gelen Enerjisa takımı Eğitim biriminden sertifikalı eğitimler ve Profesyonel Hizmetlerden özel atölye çalışmaları ile masaüstü ve Web CBS yapısının kullanımına aşinalık kazandılar. Saha operasyonlarını yönetecekleri mobil uygulamaları kullanmaya başladılar. Birlikte çalışmaların sonucunda; ilgili kişiler iş süreçlerine CBS'yi de katarak kendi iş akışlarına uygun olarak tasarladıkları; yaşayan, takip edilebilir, güncel bir sistem kurdular.

Online olarak portal yapısına ulaşma imkanı sunan ve birbiri ile konuşabilen bu çözümler ile Enerjisa Üretim’de uçtan uca bir dijital dönüşüm sürecini başlattılar.

Öncelikle ekiplerin, çekilen ortofoto görüntüleri direkt olarak harita üzerinde görmelerini sağlayacak altyapı oluşturuldu. Böylece çalışanların tekrar sahaya inmesine gerek kalmadan tüm maden sahasına hakim olması ve tüm detayları inceleyebilmesi sağlandı. Harita üzerindeki örtü-kazı oranı, ortalama kalori, çalışan makine konumları, döküm bilgileri, üretim bilgileri, jeolojik-hidrojeolojik veriler vb. birçok  bilgi içeriği ulaşılabilir hale geldi.

Doldurulan kağıt formlar yerine ArcGIS Survey123, ArcGIS Dashboard ve ArcGIS Experience Builder kullanılarak hazırlanan çözümler kullanılarak form doldurma, analiz yapma ve analizlerin takip edilmesi sağlandı. Form üzerinden gelen bilgiler ile; hangi bölgede ne kadar sorun olmuş, toplanan verilerin  kategorisel (trafik sorunu, tertip düzen sorunu gibi) olarak dağılımı nedir gibi sorulara hızla cevap verebilir uygulamalar hazırlandı. Kategorilerine göre analiz yapabilme yeteneği ile sorunların görünür olması ve analizlerin gösterge panelleri üzerinden takip edilebilmesi sağlanmış oldu. Ayrıca, verilerin analiz edilmesi ve bu verilerin önceki verilerle karşılaştırılması "hangi aksiyonlar nerede ve nasıl alınmalı?" sorularına mekana dayalı sonuçlar alınmasına katkı sağladı.

Enerjisa Üretim Maden ekipleri yaklaşık 2 senedir Esri çözümlerini kullanıyor. Esri çözümlerini kullanmaya başladıktan sonra ekipler;

• Ofis ve saha arasındaki bütünlüğü sağladı ve ofise gitmeden verilere her yerden ulaşabilir konuma geldi. 
• Mekansal risk tespitleri yaparak yerinde ve hızlı aksiyon almaya başladılar. • Kağıt evraklardan kurtularak ve saha ziyaretlerini en aza indirerek iş verimliliğini arttırdılar.
• Maden sahasında veri toplayan/düzenleyen çalışanların topladıkları bilgilere web tarayıcısından veya masaüstü programdan istenilen yerde erişerek çalışma sahalarının sürekli kontrolünü sağladılar. 
• Kağıt formlardan takibi zor olan iş süreçlerini Web CBS'ye (ArcGIS Online'a) taşıyarak iş yapan birimlerin iş birliği süreçlerini kolaylaştırdılar.
• İnsana dayalı hata payının ve veri kaybının önüne geçtiler.

Enerjisa Üretim ekibi, mekansal çıktıların ne kadar doğru sonuçları olduğunu ortaya koyarak, ilk etapta maden tarafında kullanılan çözümleri santral içindeki diğer birimleri de kapsayacak şekilde düzenlemeyi planlıyor. Böylece bütün maden çalışmalarını real time olarak izleyerek, Enerjisa içerisindeki tüm santrallerde ArcGIS çözümlerinin yaygınlaşmasını hedefliyor.